على اصغر شميم

138

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

هراس افتاد . وى همراهان خود را به عتبات فرستاد و نامه‌ها و فرمان‌هاى جعلى داير بر انتصاب خود به حكومت بم تهيه كرد و براى اعيان و متابعان خويش به كرمان ارسال داشت . جاسوسان انگليسى نيز در كرمان و بلوچستان مريدان و جمعى از سواران سيستانى و افغانى را به هواخواهى آقا خان گرد آوردند و هنگامى كه آقا خان به بم رسيد ، قريب به 4000 سرباز داوطلب گرد او جمع شدند ( 1255 هجرى ) آقا خان به شهر بابك كه مقر كهندل خان افغان بود حمله برد و برادر خود محمد باقر خان را نيز به سيرجان فرستاد . حاكم كرمان فضلعلى خان قراباغى كه مردى دلير و شجاع بود با چند سوار كه همراه داشت به دفع شورش آقا خان همت گماشت و در محل زيدآباد محمد باقر خان را در محاصره انداخت . آقا خان به كمك برادر خود شتافت ولى در مقابل حمله‌ى شديد و مردانه‌ى فضلعلى خان تاب مقاومت نياورد و به لار گريخت و همراهان و مريدان او كه در شهر بابك مانده بودند ، دست از محاصره آن شهر كشيدند و متفرق شدند . آقا خان در لار مجددا جماعتى را گرد آورد و به جيرفت شتافت و قلعه‌ى اسفندقه جيرفت را تصرف كرد ولى بار ديگر از فضعلى خان شكست خورد و به ميناب گريخت و چون فصل زمستان دررسيد در آن بندر باقى ماند . در بهار سال 1256 هجرى قمرى ، آقا خان به كمك عمال انگليسى مجددا سپاه فراوانى گرد آورد و چندين عراده توپ فراهم ساخت و راه كرمان را در پيش گرفت و دو دسته معدود از سپاه فضعلى خان را كه به سردارى خود ، اسفنديار خان و يكى ديگر از سرداران به نام عبد اللّه خان قراگزلو ، به دفع او فرستاده بود ، شكست داد . در حين جنگ اسفنديار خان كشته شد و آقا خان تا بردسير در 36 كيلومترى جنوب كرمان پيش رفت . فضلعلى خان كه از مرگ برادر خود سخت به خشم آمده بود ، از كرمان خارج شد و به بردسير حمله برد . همراهان آقا خان از حمله‌ى مردانه سردار كرمان به هراس افتاده ، رو به گريز نهادند و فضلعلى خان فراريان را تا بمپور تعقيب كرد و عده‌ى كثيرى را دستگير نمود . آقا خان پس از آن شكست قطعى ، راه قندهار را پيش گرفت و از آن‌جا به هندوستان رفت « 1 » و به اين ترتيب شورش كرمان كه مدت 14 ماه ، توجه شاه محمد را به خود جلب كرده بود ، خاموش گرديد . در اواخر دوره‌ى سلطنت محمد شاه ، برادر آقا خان ابو الحسن خان معروف به سردار بار ديگر به بلوچستان حمله كرد ، ولى به زودى سركوب شد . در پايان شورش آقا خان محلاتى جمعى از اشرار بلوچ در بمپور گرد آمدند و سر به طغيان برداشتند . حبيب اللّه خان شاهسون بر سر آنان تاخت و قلعه‌ى بمپور را ويران نمود و كشتارى

--> ( 1 ) - آخر الامر اين شخص ( آقا خان ) به هندوستان گريخت و بريتانيايىها را در رفع غائله‌هاى سند كمك نمود و بعدا در شهر بمبئى اقامت گزيد . « تاريخ ايران ، تأليف سرپرسى سايكس ، جلد دوم » .